Berlijn en Cölln en de Hauptmann Von Köpenick
Heinz Rühmann in zijn rol als der Hauptmann von Köpenick is in een vroege kleurenfilm onvergetelijk
Veel steden zijn ontwikkeld door aanwezigheid van rivieren, dus ‘handel’ met zich meebrengt. In vroeger tijden was de boot een aantrekkelijk vervoermiddel. Zo ook de samenvoeging van Berlijn en Cölln. Uiteindelijk is het Berlijn geworden. En na een intermezzo met Bonn, wederom Berlijn als de hoofdstad van Duitsland.
Een goed beeld van Pruisische volksaard, stadsdeel en Slot, is de Hauptmann von Köpenick en Slot Köpenick. (zie video verderop )

Hotel Berlijn vakantie Aanbieding nwe pagina

Bezienswaardig / te doen.


Hauptmann von Köpenick

Hohenzollern en Pruissen stuwende kracht achter deze stad

Natuurlijk heeft de familie von Hohenzollern zich er tegenaan bemoeit. Maar diè en vooral ook andere krachten zijn er de oorzaken van dat een stad macht verwerft. Soms tegen de klippen op. Berlijn ligt ca. 70 kilometer van de Poolse grens. Omringd door de deelstaat Brandenburg, met de Spree en verderop de Havel als watertjes. De Havel stroomt dan van noord naar zuid door West-Berlijn en voedt de Tegeler See en de Grosser Wannsee. Aan de oostkant van de stad ligt een watertje van een maatje groter de Grosser Müggelsee.

Opkomst van Berlijn als nederzetting

Het gebied rond de stad wordt al sinds de oudheid bewoond, rond 1200 waren er twee plaatsen aan de rivier, Cölln en Berlijn , in 1307 besloten de twee gemeenschappen samen te gaan.
Vanaf 1319 werd er lang en heftig gestreden om het gebied Brandenburg door diverse vorstenhuizen. In 1411 smeekte de bevolking de keizer van het Heilige Roomse Rijk om hulp. En in 1415 werd Frederik van Hohenzollern door Rome benoemd tot keurvorst van Brandenburg. het begin van de Hohenzollern-dynastie. De basis van onze Vakantie Noord Duitsland.

De Berlijnse nationale “ondeugd” Der Hauptmann von Köpenick in Treptow-Köpenick van Berlijn

der Hauptmann von Köpenick in brons vereeuwigd, wel in uniform !
Wat trekt ons aan in Treptow-Köpenick ?
2 aspekten trekken de aandacht en de eerste is :
Köpenick 1
Klik hier voor : het verhaal van de Hauptmann von Köpenick
Köpenick 2

Slot Köpenick in het Berlijnse stadsdeel Treptow-Köpenick

Schloss Kopenick één van de highlights van Berlijn
Barokpaleis in datzelfde Berlijnse stadsdeel Köpenick in Treptow-Köpenick. Dateert uit de 13e eeuw. Maar sedertdien meermalen verbouwd tot wat het nu is, met een fraaie paleistuin van ruim 88 hectare. Inkl. een spel- en sportplein in de vorm van een hippodroom van 250 m lengte en 100 m breedte.
Het Schlossinsel, eiland in de Dahme-rivier, hoort samen met Spandau en Cölln tot de vroegst bewoonde plaatsen van de regio.
Het slot is nu in gebruik als museum, is ook als slot te bezoeken, informatie over Slot Köpenick leest u op deze website.

Karakteristiek van Berlijn

Zoals ergens gehoord, kom je hier niet zozeer voor oude monumentale gebouwen, wel voor die aspecten die de stad je laat ervaren.
Kijk je van west naar oost, zie je wisselende heerschappij van Frankrijk via Duitsland en Polen-Litouwen naar Rusland.
Van zuid naar noord, grote invloed van de Zwitserse Habsburgers middels Spanje, Oostenrijk; effecten van de Balkan en Italië en minder bekend, de Scandinaviers. Berlijn heeft grote keizers gekend, vele machtige families. En een “innige” band met Rome. Tot diepe dalen door de “wiedergutmachung“. Dat kleurt de stad.


De 12 delen

Berlijn valt als grootstad in te delen in de volgende stadsdelen :

  1. Charlottenburg-Wilmersdorf
  2. Friedrichshain-Kreuzberg
  3. Lichtenberg
  4. Marzahn-Hellersdorf
  5. Mitte ofwel Berlijn Centrum
  6. Neukölln
  7. Pankow
  8. Reinickendorf
  9. Spandau
  10. Steglitz-Zehlendorf
  11. Tempelhof-Schöneberg
  12. Treptow-Köpenick

de Nikolai wijk

Werelds dus. Maar wilt u toch een landelijk idee krijgen van Berlijn, ga dan even naar de Nikolai wijk. Een dorps-idylle aan de oostelijke oever van de Spree. Het Nikolaiviertel ligt in het gebied Berlin Mitte of Centrum, niet ver van de Alexanderplatz. Wel dus het oudste woongebied en nog zichtbaar aan de Nikolaikirche.
De wijk is in oude stijl herbouwd – zo goed als – wel volgens de prefabmethode = Plattenbau. Er zijn wel – natuurijk – traditioneel Duitse bars.

Brandenburger Tor of poort in en van Berlijn

de Brandenburger Tor in Berlijn, aangevangen als tolpoort, vervolgens herinnering aan Pruisische bezetting van de Nederlanden in 1787, nu herinnering aan de Duitse Eenwording
Van de (deels) voormalige 18 stadspoorten is de Brandenburger Tor of poort is de belangrijkste poort. Gebouwd in 1788 naar het model van de monumentale ingang van de Akropolis in Athene. Brandenburger Tor staat aan de Pariser Platz en vormt de afsluiting van de boulevard Unter den Linden.

De Brandenburger Tor is z’n leven gestart als tolpoort. En ook Nederland draagt een herinnering aan deze poort. Namelijk de bezetting van de Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden in 1787 door een Pruisisch leger van 20.000 man.
De imposante Brandenburger Tor is maar liefst 26 meter hoog, 65 meter breed en 11 meter diep.

Potsdam – Sanssouci =’zorgeloos of zonder zorg’

Potsdam – Sanssouci

Op 18 januari 1871 riep Otto von Bismarck het Duitse Rijk uit met Berlijn als hoofdstad. Na het einde van de eerste wereldoorlog werd in 1918 hier de republiek uitgeroepen. Na het grijpen van de macht door de Nationaal-socialisten in 1933 werd Berlijn de hoofdstad van het derde Rijk.

Potsdamer Platz

De Potsdamer Platz is een van de bekendste pleinen in hartje Berlijn en genoemd naar het nabijgeleden Potsdam. De Potsdamer Platz dateert al van 1838. Toen werd er net buiten de stadsmuren een station aangelegd voor de eerste spoorlijn van Berlijn naar Potsdam.
Omdat een groot deel van het plein op toenmalige terrein van Oost-Berlijn lag kwam de herbouw niet stand. Met de de afbraak van de Muur in 1989 kwam er weer hoop en telt het plein volkomen mee in de vaart der volkeren. Met eronder een station voor de ondergrondse en voor een aansluiting op het spoorwegnet.
Potsdamer Platz is ook het nieuwe Berlijn met het Sony-Center, Daimler-Chrysler Quartier, de BahnTower met Deutsche Bahn HK, het Beisheim-Center en veel meer.

Daarbij is de Potsdamer Platz ook trekpleister gegeven theaters, filmhuizen en bioscopen, kortom het uitgaansleven van Potsdam en omstreken.

De talen van Berlijn

De taal is Duits denkt u dan ? Het zal je gezegd zijn. Eigenlijk hetzelfde als elke metropool : Vlaams, Frans, Jiddisch, het keurige Hoogduits en Nederduits. Jiddisch in Berlijn ? Natuurlijk, de oude Joodse wijk in de wijk Mitte of Centrum is deels herbouwd. De Joodse Synagoge met Moorse details is herbouwd. De Joodse Gemeenschap telt weer iets van 12/13.000 mensen. En dus ook Vlamingen en Fransen, en Nederlanders. Immers aangetrokken door de nieuwe stijl van ondernemen in Berlijn. Berlijn en Duitsland is “groei”. Daar gebeurt het en daar moet je bij zijn.

Keizer Wilhelm II Gedachtniskirche, de herinnering van Berlijn

Daar staat ie nog steeds, aan de Breitscheidplatz, begin van de Kurfürstendamm, de Gedächtniskirche, de herinneringskerk van slechts een deel van de kerktoren. Dateert niettemin van 1895, opdrachtgever keizer Wilhelm II. Herinnering tegelijkertijd aan veel aspecten. Inmiddels omgeven door veel van wat er nu anders uit ziet. Een beeld van, en hoort bij Berlijn Centrum. En er is een website van de Gedächtniskirche.

Slot Charlottenburg

Sophie Charlotte is de naamgeefster van dit Slot in Berlijn westelijk van het Centrum
Slot Charlottenburg , grootste paleis in Berlijn, ligt in het stadsdeel Charlottenburg. en gelegen in het stadsdeel Charlottenburg. Slot Charlottenburg stamt uit de Pruisische vorstenperiode. Gebouwd tussen 1695 en 1699 in opdracht van Sophie Charlotte van Brunswijk-Lüneburg. Echtgenote van keurvorst en koning van Pruisen Frederik III. lees hier méér over Georg Friedrich Ferdinand Prinz von Preußen het huidige familiehoofd van de Hohenzollern, verbonden met Pruisen. Met video over de Hohenzollernburcht en een video met een interview met de Prins van Pruisen.

Het grote slotpark is (her-) opgebouwd aan de hand van Versailles. Slot Charlottenburg wordt van tijd tot tijd gebruikt voor representatieve doeleinden. Zo is een werkkamer voor de Bondspresident gereserveerd. Zie ook deze website over de Charlottenburg en meer.

Het Checkpoint Charlie van Berlijn

Checkpoint Charlie de befaamde controlepost in Berlijn op de grens van de Amerikaanse en Russische sector. Bij een doorgang in de Berlijnse Muur in de Friedrichstraße. En de Berlijnse Muur was de nogal harde grens tussen West Duitsland en Oost Duitsland.

De controleposten kregen een naam op basis van het Navo-spellings-alfabet :
Checkpoint Alpha de grensovergang bij Helmstedt. Checkpoint Bravo nabij Dreilinden, de grens tussen Potsdam en West-Berlijn. En dan dus Checkpoint Charlie de enige controlepost waar buitenlanders over de weg Oost-Berlijn konden binnenkomen.

Berlijn en John F. Kennedy

Diezelfde Muur, waar oud president John F. Kennedy (1917 tot 22-11-1963) riep “Ich bin ein Berliner”. Hij was populair, Kennedy. Maar het was niet genoeg, toen met die speech op 26 juni 1963. Oud president en vroeger filmacteur Ronald Reagan, riep in 1987 met gevoel voor dramatiek over de muur. Namelijk “Mr. Gorbachov, tear down this wall!”. En naar de geschiedenis leert, heeft deze acteur en President, succes bereikt.

Checkpoint Charlie werd gesloopt in 1990 en wat rest zijn resten en een kopie van het oorspronkelijke wachthuisje.
En natuurlijk het Museum Haus am Checkpoint Charlie, met beelden en voorwerpen rond vluchtpogingen van Oost naar West.

De cultuur van Berlijn

De boulevard ‘Onder de Linden’  is dé naam van Berlijn, de boulevard die je gezien moet hebben, zelf bezocht. Hier staan imposante bouwwerken. De Oude Bibliotheek, de Nieuwe Wacht, het Arsenaal, de Staatsopera, de Gendarme-markt en de Brandenburger Poort.
De nieuwe ‘grootheden’ moet je ook gezien hebben zoals de nieuwe Rijksdag met de imposant glazen koepel. Een ontwerp van Sir Norman Foster met als visie ‘daglicht bereikbaar tot ver onderin in het gebouw’. Alleen ten koste van andere nuttige ruimte. Bij bezoek wel even tevoren reserveren.

De Rijksdag, Reichstag, democratisch centrum

Berlijn Rijksdag in Noord Duitsland
Rijksdag of Reichstag : het oude en nieuwe gebouw voor het Duitse Parlement. De moderne glazen koepel is toegankelijk voor het publiek en symboliseert de openheid van de democratie.

Het parlementsgebouw van Duitsland ligt aan de ‘Platz der Republik‘. De huidige Rijksdag is een combinatie van oude en moderne architectuur, zie vorige allinea. De koepel is middels een trap aan de binnenkant te beklimmen en entree is gratis.

Marinus van der Lubbe en de Rijksdag

De Rijksdag werd in 1933 in brand gestoken waarvoor de Nederlander Marinus van der Lubbe verantwoordelijk werd gehouden. Maar was aanleiding om de noodtoestand in het land uit te roepen en de absolute macht te grijpen met de bekende gevolgen. Historische grond om dan dat hypermoderne gebouw te bezichtigen. Die transparantie was er destijds niet. Of de visuele transparantie ook garant staat voor feitelijke, zullen we in de geschiedenisboeken van de toekomst lezen. Dit is wel het Centrum van Duitsland, van de leider van Duitsland anno 2012 : bundeskanzlerin Frau Merkel. En momenteel wel de machtigste politiek leider van Europa.

De bar, de restaurantjes en de kleinere winkeltjes

En dan hebben we het over de Prenzlauer Berg. Een hippe wijk met de Kastanienallee, de Sredzkistrasse, de Kollwitzstrasse de moeite zeker waard om even ‘in te schieten’.

De winkels en shoppen

Winkelen, ja, dat gebeurt hier ook op metropool formaat. Met 3 en een half miljoen inwoners heb je in directe zin een kooplustig publiek. Daarnaast als hoofdstad trek je vanuit heel Duitsland publiek aan. De stad is ook in het kader van de Stedentrips ‘ontdekt’.

Grote winkelconcentraties vinden we dan bijvoorbeeld aan de Kurfürstendamm, de fashion-scene in de regio van de Fasanenstraße en de de Friedrichstraße, het KaDeWe ofwel het Kaufhaus des Westens oostelijk van de ‘Kudamm’ . Bekend is natuurlijk ook de Potsdamer Platz, de Hackesche Höfe ( hofjes met kleine gezellige boetiekjes ) en de Oranienburgerstrasse ( vroegere Joodse wijk ) in het stadsdeel ‘Mitte’ / Centrum . En natuurlijk aan het einde van het jaar de Berlijnse kerstmarkten.

Kaufhaus des Westens KaDeWe

Kaufhaus des Westens (afgekort tot KaDeWe) is een Duits warenhuis in het centrum van de hoofdstad Berlijn. Weliswaar westelijk van het oude centrum, vandaar ‘Westens’. Het bevindt zich in de Tauentzienstraße in het stadsdeel Schöneberg, dicht bij de Kurfürstendamm en de Gedächtniskirche.
Wethouder voor handel Adolf Jandorf vroeg in 1905 offerte aan architekt Johann Schaudt, en 2 jaar later op 27 maart 1907 was de realisatie van dit warenhuis een feit. Toen : 20.000 vierkante meter verkoop-oppervlakte verdeeld over 5 verdiepingen.

KaDeWe ondergronds te benaderen

Het KaDeWe is gevestigd aan de Tauentzienstr. 21-24. En met opzet of niet. Er is daar een station WittenbergPlatz gerealiseerd voor de ondergrondse de U bahn, en dat is wel zo handig.
Toch is er aan de overkant van de Tauentzienstrasse ook een parkeergarage voorzien met 700 parkeerplaatsen in de Passauerstrasse.  Met nog 300 plaatsen in het gebouw ernaast, kunt u via een overgang van gebouw tot gebouw makkelijk oversteken.
Voor wie minder bekend is in Berlijn : men neme de ondergrondse.

de AlexanderPlatz in stadsdeel Mitte

De Alexanderplatz ( naar Tsaar Alexander I ) is een plein en verkeersknooppunt in het stadsdeel Mitte. Vormt met de fontein op het plein een bekende ontmoetingsplaats. Ook hier winkels, met name het warenhuis Kaufhof en het nieuwe winkelcentrum Alexa.

Het uitgaansleven

Berlijnse theater, is muziek, zoals een Parijs, een Londen, dus wereldklasse. Uitgaansstad van Europa. Denk dan aan de Oranienburger Straße – Hackescher Markt, Kurfürstendamm , Kollwitzplatz , Friedrichshain. Jaarlijks zijn de Internationale filmdagen in februari.

De Kurfürstendamm winkelboulevard ook : Keurvorstendam en in het kort: Ku’damm

De befaamde Kudamm Kurfurstendamm in Berlijn Centrum met de Gedachtniskirche
Aan de Kurfürstendamm dus ook het ‘kunstwerk Berlijn’. Vanuit elke positie is het alsof er telkens een geheel ander beeld ontstaat. Een andere methode voor een perpetuum mobile in hartje centrum Berlijn. Bouwopdracht in 1875 door Keizer Wilhelm I.

De Kurfürstendamm of Keurvorstendam is de grootste winkelboulevard in Charlottenburg. In feite ooit de weg van het Slot Charlottenburg naar het Jachtslot in het Grunewald, aangelegd in de 16e eeuw. Eerst in de regeringsperiode van kanselier Otto von Bismarck is er iets moois uit gegroeid. Het beeld was een vergelijkbare allee ten opzichte van de Parijse Champs Elysées. Maar ook nog mooier dan de bestaande Berlijnse Unter den Linden.

Kleinere winkels maar ook interessant

Blikvanger daarbij is overigens nog wel de Keizer Wilhelm Gedächtniskirche aan het einde van de Kurfürstendamm. Horeca gelegenheden : langs de Kurfürstendamm en de zijstraten daarvan. De Fasanenstraße, de Meinekestraße, de Bleibtreustraße, en de Wielandstraße zijn veel café’s en eethuizen/restaurants gevestigd, plus hotels en pensions.

Andere interessante winkelstraten. Regio Prenzlauerberg, Charlottenburg, Berlin Mitte ofwel centrum, Steglitz, Spandau etc. Oh ja, niet te vergeten de Hackese Höfe aan de Oranienburgerstrasse.

Het vluchtverkeer

Naar aantallen vliegbewegingen ( de term komt van de luchthavenwereld ) is Tegel in het noordwesten het grootste vliegveld, Schönefeld is in opkomst met als werknaam Berlin Brandenburg International (BBI). Die andere bekende, befaamde eigenlijk, Tempelhof, is sedert 2008 niet meer actief.

Berlin als vorstelijk centrum

Natuurlijk kent Duitsland vele vorsten en vorstendommen, toch springen er een paar uit boven het maaiveld :
– de Keurvorst van Brandenburg-Pruisen die in de 17e eeuw de stad toch meer op de kaart zette
– de Pruisische koning Friedrich Wilhelm I en diens zoon Frederik de Grote hebben veel aan deze stad ‘verspijkerd’.

De Berlijner kathedraal of de Berliner Dom

de Berliner Dom Kathedraal op het museum-eiland in de Spree, centrum Berlijn
Gezichtsbepalend met de groene koepels is de Berliner Dom zeker.
De kathedraal is de Berliner Dom uitgevoerd in de barokke stijl in opdracht van keizer Wilhelm II rond 1900. De Berliner Dom is gebouwd op het museumeiland in de Spree. De eerste kerk op die plek dateerde van 1465, voor de Hohenzollern dynastie (crypte van de familie).

De volgende was een kathedraal rond 1745, totdat deze Domkerk er kwam. Een beetje een protest tegen de St. Pieter te Rome. Denk aan het Heilig Roomse Rijk met Duitse keizers en invloed in Rome.
In 1894 en 1905 herbouwd. Ten gevolge van de beschadigingen gedurende WO II gereconstrueerd in 1975 en in 1992 werd de nieuwe kerk geopend. Bekend is het Sauerorgel in de kerk. De Berliner Dom is 117 bij 73 meter groot.

Het Nederlands Paleis ofwel Niederländisches Palais

Het Nederlands Paleis in Berlijn van Koning Willem I
Het Nederlands Paleis / Niederländisches Palais, jawel, Neerlands trots. Was destijds gelegen aan de befaamde Unter den Linden allee 11 in Berlijn. Hier woonde koning Willem I met zijn vrouw Wilhelmina van Pruisen voordat hij aangezocht werd als koning van Nederland. Maar ook nà zijn abdicatie, alleen toen samen met zijn tweede vrouw Henriëtte d’Oultremont de Wégimont. Het paleis is redelijk, qua muren dan en grotendeels, herbouwd in 1967, uit WO II gekomen. Is Duits Overheidsbezit en onder de naam Gouverneurshaus (Civiele Rechtspraak) aan de huidige Rathausstraße 19, stadsdeel Mitte. Deels is het nu in gebruik bij de Humboldt-Universiteit van Berlijn. Zie foto rechtsboven.

Dierentuinen

Zo heb je 1 stad, dan een splitsing in Oost en West, en heb je 2 Berlijnen. Dan gaan we samen, en dan heb je ineens 3 dierentuinen.
De ultieme vorm van celdeling. Toch ?

Ten gevolge van de splitsing kon het ene stadsdeel niet meer bij het andere komen. Daar moest men dus een nieuwe oplossing vinden en voerde dat op 2 juli 1955 uit. Dat nu weer opheffen is ook weer zoiets.

Zoo Berlin in Charlottenburg

De Zoo Berlin in stadsdeel Charlottenburg is een van de oudste dierentuinen ter wereld. Is 35 hectare groot, en zegt de soortenrijkste ter wereld te zijn.
Er dus wordt er nu nauw samengewerkt met het in Oost-Berlijn gelegen Tierpark Friedrichsfelde in stadsdeel stadsdeel Lichtenberg.
En zijn er 3 adressen:
[1] Zoo Berlin Hardenbergplatz 8
[2] Zoo aquarium Budapester Straße 32
[3] Tierpark Berlin-Friedrichsfelde GmbH Am Tierpark 125

Botanischer Garten Berlin | Botanische tuin in Berlijn

Botanischer Garten und Botanisches Museum Berlin-Dahlem kortweg Botanischer Garten Berlijn. De botanische tuin is met 43 hectare en circa 22.000 plantensoorten wellicht de grootste en belangrijkste botanische tuin ter wereld.
De tuinen zijn tussen 1879 en 1910 in Berlin-Lichterfelde en Berlin-Dahlem aangelegd.

Musea in Berlijn

vakantie tips Berlijn :
Een greep uit het totale aanbod:

  1. Het Museum für Naturkunde is een natuurhistorisch museum .
  2. Jüdisches Museum Berlin.
  3. Deutsches Technikmuseum Berlin werd in 1982, onder de naam Museum für Verkehr und Technikgeopend.
  4. Het DDR Museum in Berlijn werd op 15 juli 2006 geopend. Het museum geeft een beeld van het dagelijks leven in de Duitse Democratische Republiek en bevindt zich in de nabijheid van de Berliner Dom aan de oever van de Spree.
  5. Het Neues Museum is een archeologiemuseum gelegen op het Museumsinsel in Berlijn. Het gebouw werd tussen 1843 en 1855 gebouwd naar een ontwerp van Friedrich August Stüler.
  6. Het Haus der Kulturen der Welt in Berlijn is Duitslands nationale expositiecentrum voor moderne niet-Europese kunst. In de expositieruimte worden kunsttentoonstellingen, concerten dans en theatervoorstellingen en lezingen gehouden over niet-Europese kunst.
  7. Het Museumsinsel is een eiland in de rivier de Spree, midden in de stad Berlijn, waar zich vijf musea bevinden. Dit zijn:
    • Alte Nationalgalerie
    • Altes Museum
    • Bode-Museum
    • Neues Museum
    • Pergamonmuseum
  8. Het Hamburger Bahnhof is een voormalig spoorwegstation in Berlijn dat tegenwoordig is ingericht als museum voor hedendaagse kunst
  9. Topographie des Terrors is een tentoonstelling in Berlijn over de nazi-misdaden, gevestigd aan de Stresemanstrasse.

Pfaueninsel of Pauweneiland

Pauweneiland of Pfaueninsel ligt in de Wannsee, prachtig aangelegd park en een paleisje bij de stadsrand met Potsdam en Brandenburg.
Schloss Pfaueninsel in Berlijn Slot Pauwen eiland
Het voormalige Kaninchenwerder of konijneneiland is in 1793 aangekocht door Frederik Willem II, koning van Pruisen. Hij gaf de opdracht om een romantisch paleisje op het eiland te bouwen en daar past ook geen konijnenbal bij, dus werd de naam : Schloss Pfaueninsel. De koning had ook al wel een bestemming op het oog. Zijn maîtresse Wilhelmine Encke de latere gravin van Lichtenau. Bijzonder is dan weer wel – persoonlijk had ik het niet verwacht – dat het paleis werd gebouwd van hout met een gevel in de vorm van een middeleeuwse kasteelruïne. Bijzondere smaak.
Het paleis is geplaatst op de westelijke eilandpunt. En dat is dan weer wel positief opvallend. Is zichtbaar vanuit het Marmerpaleis van de heerser in kwestie. Orde en controle moet er zijn!

Tot heden is het paleis met het 18de- en 19de-eeuwse meubilair in de zomermaanden voor publiek geopend. Het eiland is bereikbaar met een vaste veerbootverbinding over de Havel.




Maarten Luther en z’n 95 stellingen aan de Kerkdeur van Wittenberg

Voor het geval u interesse heeft op een afstand van 111 km van Berlijn :
Klik hier voor : het verhaal van Maarten Luther in 1517 en de stellingen aan kerkdeur van Schloss Wittenberg.


top pagina